Λeνα Γιαννακοπoyλου - Τριανταφυλλiδη:

   ΠΕΤΡΟΣ ΔΗΜΑΣ

Απότιση φόρου τιμής και κριτική αποτίμηση

Έφυγε από κοντά μας στις 10 Απριλίου ο Πέτρος Δήμας, ο αυθεντικότερος δημιουργός (ποιητής και διηγηματογράφος) των νεωτέρων χρόνων στον τόπο μας. Ευαίσθητος ποιητής της γενιάς του '40 διακρινόταν για τη γνήσια ποιητική του έκφραση που υπηρετούσε «την καθαρότητα του ποιητικού λόγου». Εντυπωσιακή υπήρξε και η πρώτη του εμφάνιση στη διηγηματογραφία (1940) με βασικά χαρακτηριστικά την ολόδροση γλώσσα και την ώριμη τεχνική. Η πρώτη του συλλογή με τον τίτλο «Στη Βορεινή πλευρά της Κυρά-Βγένας» εγγίζει ιδιαίτερα εμάς τους Αγρινιώτες, καθώς εναύσματα σύλληψης έδωσαν το τοπίο και ο κόσμος της πατρίδας μας, που ο λογοτέχνης μεταμόρφωνε με την αισθαντικότητά του και την υψηλή του αισθητική σε απαράμιλλη τέχνη. Τα πρώτα διηγήματα είναι έμψυχα, θαρρείς, φυσικά και ανθρώπινα πορτραίτα γεμάτα ζωντάνια, ευαισθησία και ανθρωπιά. Αλλά και την ποίηση του σημαδεύει η Κυρά Βγένα. «Τα πρωτοβρόχια αρχίζανε νωρίς στην Κυρά Βγένα ...» Το ποίημα που ανοίγει και κλείνει σχεδόν μ' αυτό το στίχο, αφήνει τα υπαρξιακά σταλάγματα μιας γνήσια ποιητικής ψυχής, μετουσιωμένα σε ποιητική μορφή με απαράμιλλη νια τη φυσικότητα και τη φρεσκάδα της γλώσσα. Η παρουσία του Πέτρου Δήμα στα γράμματα μας έχει τις ιδιορρυθμίες του. Εκδίδει σε χειρόγραφο κάποιες συλλογές. Αποσύρεται για περίπου 10 χρόνια απ' τη δημοσιότητα. Αν και κλεισμένος ερμητικά στον εαυτό του, δεν αποστασιοποιείται από την ποιητική ουσία. Η λογοτεχνική μετάφραση είναι εγχείρημα δύσκολο με πολλές αξιώσεις. Κι αυτό επιχειρεί ο Πέτρος Δήμας στα χρόνια της σιωπής του. Μεταφράζει ποιήματα αξιόλογων λογοτεχνών όπως των Francis Jammes, Jacques Prevert, Ropert Desmos, Apollinaire, Verlaine, Jun Ramon Jimenez, O. V. De L. Milosz, Omar Khayyam, Emily Dickinson   και άλλων. Αξιοσημείωτο είναι ότι ποιήματα της Αμερικανίδας ποιήτριας  Emily Dickinson, της οποίας η μετάφραση στα ελληνικά του έργου της κυκλοφόρησε πρόσφατα (εκδ. Ροδακιό 2005) προκαλώντας την ευμένεια των κριτικών, είχε μεταφράσει πολύ νωρίτερα ο Πέτρος Δήμας και τα εξέδωσε με τον τίτλο: «Ποιήματα της Αιμιλίας Ντίκινσον», Αγρίνιο 1989. θα άξιζε μια σύγκριση της μεταφραστικής απόπειρας. Ο Νικηφόρος Βρεττάκος είχε πρώτος χαρακτηρίσει τις μεταφράσεις του Π. Δήμα «αριστοτεχνικές, σωστά υποδείγματα ποιητικής δουλειάς». Ο Π. Δήμας όντως δε μεταφράζει απλώς, αλλά δουλεύει και σμιλεύει το στίχο αφήνοντας τις μαρμαρυγές της δικής του ποιητικής τέχνης. Το εσώτατο «ποιητικό του είναι» αποτελεί και το σημείο αναφοράς της κοινωνικής του συμπεριφοράς. Σ' αυτό το πλαίσιο λειτουργούσε. Κλεισμένος στον ποιητικό του κόσμο δραπέτευε μόνο «ποιητική αδεία» για φιλίες και συντροφιές. Δεν ήταν βέβαια αντικοινωνικός. Μαζί με τους φίλους του ανέπτυσσαν μάλιστα φιλολογική συντροφιά στα καφενεία της πόλης, ίσως την τελευταία στο Αγρίνιο. Αν και οι κριτικοί από τα πρώτα χρόνια της εμφάνισης του και αργότερα έγραφαν ευνοϊκά σχόλια για το λογοτεχνικό έργο του Δήμα (Ναπ. Λαπαθιώτης, Νικ. Βρεττάκος, Ι. Μ. Παναγιωτόπουλος, Μιχ. Περάνθης Σοφία Παπαδάκη, Δημ. Γιάκος. Κ. Τριανταφυλλίδης) ο ποιητής έμεινε ακέραιος και αδαμάντινος. Καταπέλτης στις κούφιες εκδηλώσεις απεχθανόταν την προβολή, τους αγοραίους επαίνους, τα γλυκερά αλληλολιβανίσματα. Πρώτος ο Μιχ. Περάνθης με τον Γ' τόμο της ανθολογίας του μας έκανε κοινωνούς του ποιητικού έργου του Δήμα μέχρι το 1957. Έτσι η νεολαία του Αγρινίου, πάντοτε με φιλολογικά ενδιαφέροντα, γνώριζε τα πρώτα ποιήματα του Δήμα και θαύμαζε τον ποιητή της πόλης. Τον συναντούσαμε, θυμάμαι, κάθε μεσημέρι καθώς έφευγε από το Εμπορικό Επιμελητήριο όπου εργαζόταν - ήταν πτυχιούχος της Νομικής- κι ανέβαινε την Παπαστράτου διασχίζοντας το μαθητόκοσμο που είχε σχολάσει απ' τα Παπαστράτεια Εκπαιδευτήρια και με ζωηράδα κι ανεμελιά κατηφόριζε. Εκείνος προχωρούσε σύννους, εσωστρεφής με την πίπα πάντοτε στο στόμα. Εμείς δίσταζε δεν τολμούσαμε να χαιρετίσουμε. Όμως λέγαμε ανάμεσα μας: Περνάει ο ποιητής.... Και η πόλη, όχι μόνον οι κριτικοί, τον είχε από νωρίς αναγνωρίσει.