Για τη μάχη αυτή δημοσιεύτηκαν μερικές περιγραφές, από διάφορους συγγραφείς, μα καμιά από τις περιγραφές αυτές δεν αποδίδει αρκετά τα πραγματικά γεγονότα. οι συγγραφείς ξεκίνησαν με αγαθή συνείδηση, μα άλλος μας έδωσε ένα μέρος μόνο της μάχης αυτής και το βάφτισε «H Μάχη της Αμφιλοχίας», και άλλος μας έδωσε αρκετά γεγονότα, λαθεμένα, γιατί δεν τα 'ξερε. Άλλος πάλι μιλάει από τρίτο χέρι, χωρίς να πήρε μέρος σε αυτή και, φυσικά, χάνει λάθη.

Η Μάχη της Αμφιλοχίας είναι η μεγαλύτερη επιθετική μάχη που έδωσε o ΕΛΑΣ. Μελετήθηκε, οργανώθηκε και διευθύνθηκε από την VIII Μεραρχία του ΕΛΑΣ. Σ' αυτήν πήραν μέρος κάπου τέσσερις με τεσσερισήμισι χιλιάδες αντάρτες, μόνιμοι και του εφεδρικού ΕΛΑΣ. H εκτέλεσή της άρχισε τα μεσάνυχτα, ακριβώς, της 12ης προς τη 13η Ιουλίου 1944. Την εποχή εκείνη έτυχε να υπηρετώ στο Επιτελείο της VIII Μεραρχίας ΕΛΑΣ που έδωσε τη μάχη αυτή, σαν διευθυντής του Γραφείου Επιχειρήσεων (III Γραφείο). Έτσι, γράφοντας για τη μάχη αυτή, είμαι o αρμοδιότερος για να τη δώσω με όλες της τις λεπτομέρειες.

Αρχές Ιουλίου 1944, οι Γερμανοί είχαν αρχίσει μεγάλες εκκαθαριστικές επιχειρήσεις εναντίον της IX Μεραρχίας του ΕΛΑΣ στη Δυτική Μακεδονία. Αυτή η επίθεση των γερμανικών δυνάμεων άρχισε στις 3 Ιουλίου 1944. Στην επίθεση πήραν μέρος η Μεραρχία Εντελβάις, η 4η Μεραρχία των Ες-Ες, το 108 Σώμα Εγκληματιών και άλλες γερμανικές δυνάμεις. Αρκετές γερμανικές δυνάμεις μπήκαν και από την Αλβανία στη Δυτική Μακεδονία για το σκοπό αυτόν. Το 108 Σώμα Εγκληματιών ήταν μικρότερο από μεραρχία και το αποτελούσαν Γερμανοί εγκληματίες, βαρυποινίτες, που οι Ναζί τους έβγαλαν από τις φυλακές, για να, πολεμήσουν, χαρίζοντάς τους τις ποινές. O Σαράφης, στο βιβλίο του «O ΕΛΑΣ», έκδοση 1964, σ. 358, ανεβάζει το σύνολο αυτών των γερμανικών δυνάμεων σε 18.000 περίπου, με πυροβολικό, όλμους, τάνκς, αεροπορία. H IX Μεραρχία του ΕΛΑΣ στριμώχτηχε στα γερά.

Το Γενικό Στρατηγείο του ΕΛΑΣ για να ελαττώσει τη γερμανική πίεση πάνω στην IX Μεραρχία, διέταξε ορισμένες μεγάλες μονάδες να χάνουν ισχυρές επιθέσεις και επιχειρήσεις αντιπερισπασμού εναντίον των γερμανικών δυνάμεων στις περιοχές αυτών των μονάδων. Τέτοια διαταγή πήραμε χαι μεις, στην VIII Μεραρχία του ΕΛΑΣ, στις 7 Ιουλίου 1944. Σταθμός Διοίκησης της Μεραρχίας μας, την εποχή εκείνη, ήταν το χωριό Μηλιανά, κοντά στον Αχελώο.

O στρατηγός Γεράσιμος Αυγερόπουλος, διοικητής της Μεραρχίας μας, μου ανέθεσε να μελετήσω το θέμα και να του χάνω εισηγήσεις. Στον τομέα της Μεραρχίας μας είχαμε μόνο δύο σημαντικά αστικά κέντρα: την Άρτα και την Αμφιλοχία. Με βάση τις πληροφορίες που είχαμε για τους Γερμανούς, μελέτησα το θέμα και κατέληξα στη σκέψη πως καλύτερα θα ήταν να χάνουμε επίθεση στην Άρτα. Πήγα στο στρατηγό για να συζητήσουμε το ζήτημα. Του πρότεινα πως, για το σκοπό που επιδιώκαμε, καλύτερα θα ήταν να κάνουμε επίθεση εναντίον της  Άρτας. O στρατηγός ήταν πολύ σκεφτικός. Δεν το αποφάσιζε. Στο τέλος, μου είπε ότι προτιμά να γίνει η επίθεση εναντίον της Αμφιλοχίας. Επέμεινα για την Άρτα. Μου ζήτησε να παρουσιάσω όλα τα επιχειρήματά μου που με έχαναν να προτιμώ την επίθεση εναντίον της Άρτας.

 Άρχισα να αραδιάζω τα επιχειρήματά μου. H Άρτα ήταν πιό κοντά προς την περιοχή της δοκιμαζόμενης σκληρά IX Μεραρχίας. Έτσι, υπήρχε η πιθανότητα ότι οι Γερμανοί, γιοι να ανταποκριθούν στην επίθεσή μας εναντίον της Άρτας, να αποσπούσαν τμήματα από κείνα που πίεζαν την IX Μεραρχία ή να έστελναν εναντίον μας τις ενισχύσεις που προόριζαν για τα γερμανικά τμήματα, τα οποία δρούσαν εκεί. Αυτός ήταν χαι ο κύριος σκοπός του Γενικού Στρατηγείου μας, όταν διέτασσε τις επιχειρήσεις αντιπερισπασμού. Για την Άρτα είχαμε τέλειες πληροφορίες για τη δύναμη και τη διάταξη των εκεί γερμανικών στρατευμάτων. Ενισχύσεις σημαντικές, σε αυτά, θα μπορούσαν να φτάσουν μόνο από τα Γιάννινα, μια που είχαμε όλη τη δυνατότητα να εμποδίσουμε την άφιξη στην Άρτα ενισχύσεων από Αγρίνιο - Αμφιλοχία. Δεχόμουν πως η εναντίον της Άρτας προσπάθειά μας θα είναι δυσκολότερη, λόγω της εδαφικής διαμόρφωσης. Υπήρχαν όμως όλες οι δυνατότητες για να μπούμε στην Άρτα, να χτυπηθούμε με τους Γερμανούς μέσα σ'αυτήν, να αποκομίσουμε άφθονα λάφυρα (ιδιαίτερα σε οπλισμό και πυρομαχικά και άλλα στρατιωτικά εφόδια), και ο ηθικός αντίκτυπος για την είσοδό μας σ 'αυτήν θα ήταν μεγαλύτερος, τόσο στο Πανελλήνιο όσο και στους Γερμανούς, αλλά και γενικότερα. Δεχόμουν ότι η είσοδός μας στην Άρτα δε θα μπορέσει να παραταθεί για πολλές ώρες και ότι οι απώλειές μας θα ήταν σοβαρότερες παρά αν κάναμε επίθεση εναντίον της Αμφιλοχίας.

Εάν χάναμε επίθεση εναντίον της Αμφιλοχίας, η γερμανική διοίκηση θα έστελνε εχεί ενισχύσεις από το Αγρίνιο. οι γερμανικές δυνάμεις που ήταν στην Άρτα, δυνάμεις περιορισμένης ισχύος, θα επιχειρούσαν να κινηθούν προς την Αμφιλοχία, μα εμείς είχαμε όλη τη δυνατότητα να απαγορεύσουμε την κίνησή τους αυτή. Στην Αμφιλοχία θα μπαίναμε εύκολα και θα μέναμε πολλές ώρες μέσα στην πόλη, όπου χαι θα εξοντώναμε όλους τους Γερμανούς. Λάφυρα θα πέρναμε λιγότερα. O αντίκτυπος από την είσοδό μας στην Αμφιλοχία θα ήταν μικρότερος παρά αν μπαίναμε στην Άρτα. Απώλειες θα είχαμε μικρότερες, μα o κύριος σκοπός της επίθεσης, δηλαδή η ανακούφιση της IX Μεραρχίας από τη γερμανική πίεση, δε θα επιτυγχανόταν. Δεν υπήρχε καμιά πιθανότητα για να αποσπάσει δυνάμεις η γερμανική στρατιωτική διοίκηση που ήταν στα Γιάννινα (το 220 Σώμα Στρατού) από τα γερμανικά τμήματα που πίεζαν την IX Μεραρχία ούτε και ενισχύσεις, προοριζόμενες γι' αυτά τα γερμανικά τμήματα, να αποσταλούν σε ενίσχυση της Αμφιλοχίας. H γερμανική στρατιωτική διοίκηση έβλεπε πως αν έστελνε ενισχύσεις στην Αμφιλοχία από τα βορινά (Άρτα-Γιάννινα-Μέτσοβο), δε θα μπορούσαν αυτές να φτάσουν στη στενωπό του Μακρυνόρους και να την περάσουν. ΟΙ ενισχύσεις προς τη γερμανική φρουρά της Αμφιλοχίας θα ξεκίναγαν μόνο από την περιοχή Αγρινίου.

Παρ' όλα αυτά που εξέθεσα στο στρατηγό, εκείνος επέμεινε για επίθεση εναντίον της Αμφιλοχίας, λέγοντάς μου, στο Τέλος: «Άφησέ με μόνο μου, για να το ξανασκεφθώ».

Μετά μια ώρα περίπου, με κάλεσε. «Απεφάσισα», μου είπε. «H επίθεση θα γίνει εναντίον της Αμφιλοχίας. Δεν επιτρέπω καμιά συζήτηση πιο πέρα. Ετοίμασε τη σχετική διαταγή και να καλέσεις το διοικητή της VII Ταξιαρχίας, τον Αρέθα, να ξεκινήσει αμέσως και να έλθει εδώ». Δε μου έμενε πια τίποτ' άλλο από το να εκτελέσω τις διαταγές αυτές.

Εστειλα κρυπτογραφικό τηλεφώνημα προς την VII Ταξιαρχία για να έλθει επειγόντως στα Μηλιανά o διοικητής της ταγματάρχης Στάθης Αρέθας. Καλός πολέμαρχος. Έπειτα, στρώθηκα να συντάξω τη διαταγή επιχειρήσεων. Αυτά όλα έγιναν στις 7 Ιουλίου 1944.

.  .................................................................................

Η διήγηση του διοικητή του III 2/39 Τάγματος του ΕΛΑΣ Βασίλη Σκιαδά (Επαμεινώντα)

Σύμφωνα με τη διαταγή του III 2/39 Τάγματος, ο 10ος λόχος, η διμοιρία πολυβόλων και ο ομαδικός όλμος ξεκίνησαν από τα Καλύβια (Σαρδήνινων), ώρα 17.00 της 1 1 ης Ιουλίου, πέρασαν το δημόσιο δρόμο Αμφιλοχίας - Αγρινίου, ανάμεσα στην Αμφιλοχία και το χωριό Στάνο και τράβηξαν πάνω στο ύψωμα Πλατό, που βρίσκεται δυτικά της πόλης. Εχεί έμειναν είκοσι τέσσερις ώρες.

Και συνεχίζει ο διοικητής του III 2/39 Τάγματος, στην περιγραφή του:

12 Ώρα 20.00: Ολόκληρο το Τάγμα (εκτός από το 100 λόχο, για τον οποίο είπαμε αμέσως πιο πάνω), στα υψώματα που ζώνουν την Αμφιλοχία από τα νοτιοανατολικά. Μια αδύναμη φωτούλα στο Πλατό. 0 10ος λόχος είναι εκεί. Σε λίγο σβήνει. 0 10ος λόχος αρχίζει να κατεβαίνει. Και οι άλλοι λόχοι αρχίζουν το κατέβασμα (κάθε διμοιρία, κάθε ομάδα), ανάλογα με τη γραπτή διαταγή και τις προφορικές διαταγές που έχουν. Οι κάπου πεντακόσιοι αντάρτες του III Τάγματος πλησιάζουν προς τις θέσεις που πρέπει να καταλάβουν.

'Ωρα 23.45: Δύο κόκκινες φλόγες μεταξύ Αϊ-Γιώργη και Αμφιλοχίας. Τα πολυβόλα είναι στη θέση τους. Και σε λίγο, μια πράσινη αναλαμπή στην Παναγιά. O όλμος εντάξει, στη θέση του.

'Ωρα 24.00 παρά: H πόλη βυθισμένη στο σκοτάδι. Κάπου κάπου, τα γαβγίσματα των σκυλιών και το βαρύ βήμα του κατακτητή σκοπού.

'Ωρα 24.00 H αγωνία μας μεγαλώνει- αργεί να περάσει κι ένα λεπτό.

'Ωρα 24 και: Τρομερός κρότος δονεί την ατμόσφαιρα, η διμοιρία καταστροφών Χάλασε το δρόμο. Ταυτόχρονα στο Κρίκελο και στην πόλη αρχίζει η μάχη με τις πρώτες τουφεκιές πιάστηκαν οι σκοποί, οι γερμανικές ομάδες απομονώθηκαν, αιφνιδιάστηκαν• η διοίκησή τους δεν πρόλαβε να εφαρμόσει το σχέδιο συναγερμού και συνεπώς ούτε το σχέδιο πυρός. οι αντάρτες άρχισαν συστηματικά να εξοντώνουν τις αντιστάσεις τη μια κατόπι της άλλης. οι Γερμανοί με φωνές, με φωτοβολίδες, με σφυρίγματα προσπαθούν να συνδεθούν με τη διοίκηση- είναι όμως αργά. Οι αντάρτες μας ορμούν ακάθεκτοι. Κάθε αντίσταση στο διάβα τους συντρίβεται • μέσα σ' ένα παραλήρημα μαχητικής μέθης ξεχύνονται απ' όλες τις μεριές στα σκοτεινά σοκάκια της πόλης μ οδηγό τη φλογερή ψυχή τους και τις αστραπές της μάχης. Χτυπούν, εξουδετερώνουν κάθε αντίσταση, ξεχύνονται στα σπίτια, στους διαδρόμους από δωμάτιο σε δωμάτιο, πρέπει να βρουν όλες τις φωλιές. Κάθε μάντρα, κάθε παράθυρο είναι και μια φωλιά πολυβόλου που ξερνάει με μανία τη γερμανική λύσσα πάνω στους αντάρτες μας, που πάντα προχωρούν • τίποτα δεν μπορεί v' αναχαιτίσει την ορμή τους. Ούτε τα οχυρά τους ούτε τα πολυβόλα τους και τα κανόνια τους. Κάθε στενό, κάθε σπίτι μετατρέπεται σε φοβερή παλαίστρα που αναμετριέται η αντάρτικη πείρα, τέχνη και παλικαριά με τους πάνοπλους Γερμανούς, που πασχίζουν να σώσουν το τομάρι τους πίσω από τους πανικόβλητους συνεργάτες και ντόπιους πουλημένους (Ήταν γερμανοτσολιάδες – ράλληδες και ορισμένοι ντόπιοι ζερβικοί. Η χωροφυλακή  δεν ανακατεύτηκε από την αρχή, στη μάχη. Είχαμε συμφωνήσει, όταν μπήκαμε στην Αμφιλοχία να μην πειράξει ο ένας τον άλλο. Στην αρχή κράτησαν τη συμφωνία, αργότερα όμως άρχισαν να μας πυροβολούν. Φυσικά απαντήσαμε).

Ώρα 3.00: οι μαχητές μας ξεχνούν κάθε κίνδυνο, αψηφούν το θάνατο που απρόοπτα σε κάθε παράθυρο παραμονεύει(1 ), εισδύουν παντού, βρίσκουν τα κρησφύγετα, ξετρυπώνουν τους ούννους και τους εξοντώνουν.

'Ωρα 3.30: Καίεται το σπίτι ενός προδότη στον τομέα του 11ου λόχου και το σπίτι του Ευγένιου Στράτου στον τομέα του 10^ου λόχου.

Αρχίζει ψιχάλα, προμηνύεται θύελλα. H μάχη μαίνεται, ένα σωστό πανδαιμόνιο από αστραπές και βροντές, φωτιά και σίδερο, μουγγρητά κανονιών, κακαρίσματα πολυβόλων, ανακατεμένο με άναρθρες κραυγές τρόμου και θριαμβευτικές ιαχές νίκης απλώνεται σ 'όλη την πόλη. O κόλπος του Αμβρακικού καθρεφτίζει αυτή την τραγική μεγαλοπρέπεια του Καρβασαρά, που προβάλλει μέσα από τους καπνούς και το σκοτάδι σαν πυρπολούμενη κόλαση.

'Ωρα 4.00: Φτάνουν οι πρώτες αναφορές του 10^ου  και του 11ου λόχου. Γερμανοί σκοτωμένοι κι αιχμάλωτοι περισσότεροι από 100 • τα πυρά αραιώνουν. Σύμφωνα με τις αναφορές και τις πληροφορίες που  χουμε, η μάχη πρέπει να είναι στο τέλος της. H καταιγίδα έχει περάσει για ν 'αφήσει τη θέση της σ' άλλη πιο δυνατή, στη νέα σύγκρουση των ανταρτών με τις νέες γερμανικές δυνάμεις για τις οποίες δεν είχαμε καμιά πληροφορία.

Αποβραδίς είχαν φτάσει στην Αμφιλοχία 7 φορτηγά αυτοκίνητα γιομάτα στρατό (Εννοεί τους 200 Γερμανούς που είχαν φτάσει από το Αγρίνιο το βραδάκι της 12ης Ιουλίου)• καταυλίστηκαν σε καταλύματα, δεν είχαν κανένα σχέδιο συναγερμού. Μόλις ξημέρωσε θέλησαν να συνδεθούν μεταξύ τους. Τη νύχτα δεν τόλμησαν γιατί βρίσκονταν σ' άγνωστο έδαφος.

Από τώρα αρχίζει νέα φάση αγώνα • η ταχτική αλλάζει ριζικότατα. Μόνο η πρωτοβουλία των λοχαγών και η παλικαριά των ανταρτών έχει το λόγο.

'Ωρα 6.00: O ήλιος είναι ψηλά, ελπίδες για νίκη πολλές, παρ' ότι η ταχτική κατάσταση έχει αλλάξει. οι Λευκαδίτες και οι Κεφαλλονίτες συναγωνίζονται σε ηρωισμό τους Ξηρομερίτες και τους Βαλτινούς, και τους τρεις μαζί οι Τριχωνιώτες, κι όλους μαζί οι ομάδες EΠON.

'Ωρα 7.00: H μάχη φτάνει στην πιο κρίσιμη στιγμή. T' αυτόματα, τα ολμάχια, οι όλμοι, και γενικά όλα τα όπλα βάλλουν μ' όλο το δυνατό όριο αντοχής.

Οι διοικήσεις των λόχων Κατσαρός - Γκαραβέλος, Μυλωνάς - Γιαννούλης, Στάϊκος - Παπαζέκος, συνδυάζουν τον ενθουσιασμό του μαχητή με την πείρα του αξιωματικού. Οι καπεταναίοι περιφρονούν το θάνατο, είναι η αντανάκλαση των πόθων και της λαχτάρας ενός λαού που ζητάει τη λευτεριά του. Οι λοχαγοί κατευθύνουν τις διμοιρίες στο πιο τρωτό σημείο του εχτρού και, στην κατάλληλη ώρα, διατηρούνε με κάθε θυσία την ηθική υπεροχή, συγκεντρώνουν στην κρίσιμη, στην αποφασιστική στιγμή του αγώνα, δυνάμεις πολύ ανώτερες • οι καπεταναίοι με σιδερένια πειθαρχία ορμούν επικεφαλής των λόχων σύμφωνα με τις οδηγίες των αξιωματικών.

Οι απώλειες είναι πολλές, o ηρωισμός χι η πίστη μεγαλύτερη. O αντάρτης Αναστασίου (Οδυσσέας) σε μιά έφοδο βρίσκει τον αδερφό του σκοτωμένο• σκύβει τον τακτοποιεί, τον χαϊδεύει, του φιλεί τα κρύα χείλη, του σταυρώνει τα χέρια, κάτι του Ψιθυρίζει, κι εξακολουθεί με φωνές: «Πάντα μπροστά, παιδιά!»

 Ώρα 8.00: Ο αγώνας μεταβάλλεται σε αγώνα θέσεων• η κατάσταση κρισιμότατη. Είναι η ώρα που και τα δύο μέρη κρατιούνται στα δόντια, κανείς δεν μπορεί να κινηθεί. Κάθε απόπειρα ισοδυναμεί με θάνατο. Φοβερός ο πόλεμος σε κατοικημένους τόπους! Την πόλη τώρα τη διασχίζουν τα διασταυρούμενα πυρά και την αυλακώνουν οι ηρωικοί σύνδεσμοι, τραυματιοφορείς, κι o ηρωικός γιατρός Νικολάου που επιδένει και πολεμά.

Τις κρίσιμες στιγμές τις μεταβάλλουν οι εφεδρείες.

H στρατηγική διεύθυνση συνίσταται στη λογική χρησιμοποίησή τους. Στη συγκέντρωσή τους στο πιο τρωτό σημείο του εχθρού για το αποφασιστικό χτύπημα και στην εκλογή της στιγμής κατά την ώρα της μάχης. H παραβίαση του κανόνα είναι κίνδυνος γιατί χάνει τη διεύθυνση. H πιο κατάλληλη στιγμή είναι όταν τα αντιμαχόμενα μέρη εξαντλήσουν όλη τη δύναμή τους. Ρίχνονται στη μάχη δυο ομάδες του 9ου λόχου, δίνουν καιρό στον καπετάνιο Παπαζέκο, που με μια ομάδα προχωρεί και βάζει φωτιά στο σπίτι του Γερογιάννη, που ήταν αποθήκη πυρομαχικών κι εκρηκτικών υλών.

 Αυτό έκρινε τη μάχη. Ολόκληρη η περιοχή σείεται από τους δυναμίτες της αποθήκης. To ηθικό των Γερμανών απ' αυτή τη στιγμή έπεσε σημαντικά. Απέναντι από την αποθήκη είναι το σπίτι του Παπαζέκου γιομάτο Γερμανούς, φοβερή φωλιά φωτιάς. Την προσοχή τους τράβηξε η πυρπολούμενη αποθήκη. Έδωσε καιρό στο 10^ο  λόχο και πλησίασε. Οι Γερμανοί σκοτώθηκαν όλοι. Αυτό μετέβαλε την κατάσταση. Γιατί αυτό το σπίτι δεσπόζει στο μεγαλύτερο μέρος του τομέα του 3ου και του 10ου λόχου.

H νίκη είναι δική μας. Αμέσως γίνεται επίθεση και καταλαμβάνεται ένα σπίτι στο κέντρο της πόλης, το οποίο ελέγχει τον κεντρικό δρόμο.

Οι αντικειμενικοί σκοποί του3ου και 10^ου λόχου, με την εξουδετέρωση των αντιστάσεων στον κεντρικό δρόμο, είχαν κατά 60 % καταληφθεί.

Στον τομέα του 11ου λόχου έμενε ακόμα μια γερή φωλιά αντίστασης, που εμπόδιζε κάθε κίνηση στο δρόμο προς Άρτα και Σαρδήνινα.

Έπρεπε οπωσδήποτε να εξουδετερωθεί η εστία αυτή, για να μπορούν να μετακινούνται τ' αυτοκίνητα από το κέντρο της πόλης προς Σαρδήνινα. Γι' αυτό έπρεπε ν' απαγκιστρωθούν δυνάμεις του 3ου λόχου για ενίσχυση του 11ου. Δεν έπρεπε σε καμιά περίπτωση να χρησιμοποιηθούν εφεδρείες.

Αυτή την ώρα μου αφαιρεί τη διοίκηση του Τάγματος μια γερμανική σφαίρα κατάστηθα.

Τη διοίκηση του Τάγματος αναλαμβάνει ο επιτελή Τάσος Μακρής.  Μετά βίας κατορθώνω μετά από την πρώτη λιποθυμία να γράψω με δυο λέξεις τις σκέψεις μου. Δεν είναι δυνατό να μιλήσω- το στόμα μου γιομίζει αίμα.

Από εδώ και πέρα δεν είμαι αυτόπτης μάρτυρας της μάχης. Για να μη διακόψω την αφήγηση, σας παραθέτω ένα γράμμα του επιτελή:

 Αυτός ήταν o έφεδρος ίλαρχος Βασίλης Σκιαδάς (Επαμεινώντας) !

Το τι έγινε από τον τραυματισμό του B. Σκιαδά και ύστερα δίνεται από την επιστολή - έκθεση γεγονότων, του επιτελή του III 2/39 Τάγματος, μόνιμου ανθυπολοχαγού πεζικού Τάσου Μακρή, που έχω στα χέρια μου, και την οποία ο Σκιαδάς παραθέτει στην περιγραφή του:

Συναγωνιστή ταγματάρχη,

Πρώτα απ' όλα εκφράζω εκ μέρους όλων των ανταρτών τα εγκάρδια συγχαρητήρια και παράλληλα τη λύπη μας για το μεγάλο κενό που μας άφησες. Είμαι υποχρεωμένος να σου γνωρίσω σε λίγες γραμμές τι έγινε ύστερα από τον τραυματισμό σου. Κατά τις 10 η ώρα( Ι ) πήραμε από την ταξιαρχία την παρακάτω ολιγόλογη ημερήσια διαταγή:

«Ταγματάρχης σας Επαμεινώντας πολεμώντας στην πρώτη γραμμή τραυματίστηκε, κατάστασή του σοβαρά. Εκδικηθείτε το αίμα του και το αίμα των άλλων ηρώων».

H διαταγή αυτή μεταδόθηκε από στόμα σε στόμα σ' ολόκληρο το τάγμα. Ύστερα απ' αυτή, το μίσος των ανταρτών κορυφώθηκε• κανείς δεν υπολογίζει το θάνατο. H μάχη εξακολουθεί με μεγαλύτερη λύσσα. Οι Γερμανοί καταβάλλουν απεγνωσμένες προσπάθειες για να σωθούν. Οι έφοδοι των ανταρτών ακράτητοι. Οι αντιστάσεις πέφτουν η μια κατόπιν της άλλης. O σταθμός χωροφυλακής κάηκε με το περιεχόμενό του, κάηκαν επίσης άλλα τρία σπίτια με το περιεχόμενό τους.

Κατά τις 17 η ώρα έμειναν μόνο τρεις αντιστάσεις εξ ων μία στον τομέα του 11ου λόχου πούπεσε ύστερα από άγριο βομβαρδισμό όλμου. H κυκλοφορία στην πόλη είναι ελεύθερη• δειλά-δειλά οι κάτοικοι βγαίνουν από τα σπίτια τους.

Κατά τις 18.30, ενώ ο 10ος λόχος προσπαθούσε ν 'αναρτήσει τη γαλανόλευκη στο διοικητήριο, ακούστηκε βόμβος αυτοκινήτων. Φάνηκαν ακόμα στο βάθος του Αμβρακικού τρία πλοιάρια.

18.30 τα γερμανικά τανκς έφτασαν στη N. παρυφή της πόλης(3) και πλευρίζουν το δασύλλιο, σύγχρονα άρχισαν το σφυροκόπημα στα ΒΑ και ΝΔ υψώματα. Από την κατάσταση που δημιουργήθηκε δεν απόμεινε άλλο παρά η σύμπτυξη• οικτρό το θέαμα των κατοίκων που εγκαταλείπουν την πόλη αποφεύγοντας τη μανία των Γερμανών και ταγματασφαλιτών.

Τάσος Μακρής

Και στη συνέχεια, ο Βασίλης Σκιαδάς, διοικητής του III 2/39 Τάγματος, που μπήκε στην Αμφιλοχία, προσθέτει:

Αποτέλεσμα μάχης: Νεκροί Γερμανοί στην πόλη 270 εκτός εκείνων που αποτεφρώθηκαν• αιχμάλωτοι 57.

Λάφυρα: 300 όπλα μάουζερ και πολλά βαριά χι ελαφρά αυτόματα, 65 μεταγωγικά και ένα φορτηγό αυτοκίνητο γιομάτο τρόφιμα και πυρομαχικά. Αρκετό τηλεφωνικό υλικό, είδη ιματισμού και υπόδησης.

Απώλειες δικές μας: Δέκα έξι από τα καλύτερα παλληκάρια του τάγματος έπεσαν για τη λευτεριά της πατρίδας και του λαού στους δρόμους της Αμφιλοχίας και σαράντα δύο τραυματίστηκαν.

H αυτοδιοίκηση Αμφιλοχίας, ικανοποιώντας απαίτηση όλου του λαού, πήρε την απόφαση να στήσει αναμνηστική στήλη με τα ονόματα των ηρώων απελευθερωτών της. H απόφαση δεν πραγματοποιήθηκε ακόμα, γιατί το μεταδεκεμβριανό κράτος των δοσιλόγων και των προδοτών δεν το επιτρέπει.

Φυλακές πολιτικών κρατουμένουν Αγρινίου

18 Φλεβάρη, 1946 Βασίλης Σκιαδάς (Επαμεινώντας) έφεδρος ίλαρχος

 

Επιστροφή στην προηγούμενη σελίδα...